صنایع الکترونیک به دلیل حساسیت فوقالعاده قطعات و فرآیندهای تولید در ابعاد نانومتری، وابستگی حیاتی به کنترل دقیق شرایط محیطی دارند و در این میان هواساز صنعتی به عنوان قلب تپنده سیستمهای تهویه مطبوع و اتاقهای تمیز نقشآفرینی میکند. هواساز که در اصطلاح فنی به آن Air Handling Unit یا به اختصار AHU گفته میشود، دستگاهی است که وظیفه گردش هوا، تنظیم دما، کنترل رطوبت و از همه مهمتر فیلتراسیون ذرات معلق را در یک فضای بسته بر عهده دارد تا شرایطی پایدار و استاندارد برای فعالیتهای صنعتی فراهم گردد. این دستگاه از اجزای مختلفی شامل فن، کویلهای سرمایشی و گرمایشی، محفظه فیلتر، دمپرها و لرزهگیرها تشکیل شده است که با هماهنگی یکدیگر، هوای تازه را از محیط بیرون دریافت کرده یا هوای برگشتی از داخل ساختمان را پس از تصفیه و تنظیم دما، دوباره به چرخه مصرف بازمیگردانند. در صنایع الکترونیک، کوچکترین ذره غبار یا نوسان ناگهانی در میزان رطوبت میتواند منجر به تخلیه الکترواستاتیک یا ایجاد نقص در مدارهای مجتمع شود، لذا هواسازها در این بخش صرفاً یک وسیله رفاهی نیستند بلکه بخشی جداییناپذیر از خط تولید به شمار میروند که تداوم کیفیت محصول نهایی را تضمین میکنند.
صنایع الکترونیک و استفاده از هواساز
اهمیت استفاده از هواساز در کارخانههای تولید نیمههادیها و بردهای الکترونیکی زمانی مشخص میشود که به استانداردهای سختگیرانه اتاق تمیز یا کلینروم توجه کنیم، جایی که تعداد ذرات معلق در هر متر مکعب هوا نباید از حد مجاز فراتر رود. غولهای بزرگ فناوری جهان نظیر شرکت اینتل در ایالات متحده که پیشرو در تولید پردازندههای پیشرفته است، سرمایهگذاریهای کلانی در زیرساختهای تهویه مطبوع خود انجام میدهند تا از ورود کوچکترین آلایندهها به محیط حساس فتولیتوگرافی جلوگیری کنند. همچنین شرکت سامسونگ الکترونیکس در کرهجنوبی که بزرگترین تولیدکننده تراشههای حافظه در دنیاست، در سایتهای تولیدی خود از خوشههای عظیم هواساز صنعتی بهره میبرد تا پایداری محیطی را در سطح صدم درصد حفظ نماید. این شرکتها به خوبی میدانند که حتی یک انحراف کوچک در دمای محیط میتواند باعث تغییر در ویژگیهای فیزیکی مواد شیمیایی مورد استفاده در چاپ مدارها شود و نرخ خرابی محصولات را به شدت افزایش دهد، بنابراین انتخاب دستگاهی با ظرفیت و بازدهی مناسب امری مهندسی و حیاتی است.
در فرآیند طراحی و تجهیز چنین واحدهای بزرگی، مباحث مالی و برآورد هزینهها همواره در کنار مباحث فنی مطرح میشود و مدیران پروژه با بررسی دقیق بازدهی انرژی و طول عمر قطعات به دنبال بهینهترین گزینهها هستند. در واقع پارامترهای متعددی بر قیمت هواساز صنعتی تاثیرگذار هستند که از میان آنها میتوان به نوع فیلتراسیون (مانند فیلترهای هپا و اولپا)، جنس بدنه که معمولاً از استیل ضدزنگ یا گالوانیزه با پوشش رنگ اپوکسی است و همچنین سیستمهای هوشمند کنترل مانیتورینگ اشاره کرد. هرچه حساسیت صنعت بالاتر باشد، نیاز به لایههای حفاظتی بیشتر در هواساز احساس میشود که این موضوع به طور مستقیم در هزینههای نهایی انعکاس مییابد. برای مثال، در بخشهایی از کارخانههای تولید سنسورهای نوری شرکت سونی در ژاپن، سیستمهای هواساز باید به گونهای طراحی شوند که نه تنها دما و رطوبت، بلکه لرزشهای ناشی از کارکرد فنها نیز به کمترین میزان ممکن برسد تا تداخلی در عملکرد میکروسکوپهای دقیق ایجاد نشود.
یکی دیگر از جنبههای بسیار مهم در صنایع الکترونیک، کنترل رطوبت نسبی است، زیرا رطوبت پایین باعث تجمع بارهای الکترواستاتیک شده و رطوبت بالا میتواند منجر به خوردگی یا اکسیداسیون اتصالات حساس شود. شرکت تیاسامسی (TSMC) در تایوان که تولیدکننده بخش بزرگی از تراشههای اپل و انویدیا است، از پیشرفتهترین سیستمهای رطوبتزدا و رطوبتزن در ساختار هواسازهای خود استفاده میکند تا محیطی کاملاً خنثی و ایمن برای ویفرهای سیلیکونی ایجاد نماید. در پروژههایی با مقیاس متوسط یا بخشهای جنبی کارخانجات که نیاز به حجم هوادهی مشخصی دارند، مهندسان به دقت مشخصات فنی را بررسی میکنند و برای مثال ممکن است در استعلامهای خود برآورد قیمت هواساز 30000 فوت مکعب در دقیقه (CFM) را به عنوان یک معیار برای پوششدهی سالنهای مونتاژ یا انبارهای قطعات حساس مد نظر قرار دهند تا توازنی میان بودجه تخصیص یافته و ظرفیت عملیاتی دستگاه ایجاد شود.
علاوه بر فیلتراسیون و تنظیم دما، توزیع یکنواخت جریان هوا نیز در صنایع الکترونیک اهمیت بالایی دارد تا از ایجاد نقاط داغ یا تجمع هوای راکد در گوشههای سالن تولید جلوگیری شود. شرکتهای پیشرو مانند زیمنس در آلمان که در تولید سیستمهای اتوماسیون و قطعات الکترونیکی صنعتی تخصص دارند، از تکنولوژیهای جریان هوای لامینار یا لایهای در ترکیب با هواسازهای مخصوص استفاده میکنند تا هوای تصفیه شده به صورت کاملاً عمودی و با سرعت کنترل شده بر روی میزهای کار جریان یابد. این دقت در طراحی باعث میشود که ذرات تولید شده توسط اپراتورها یا تجهیزات بلافاصله از محیط کار خارج شده و به سمت دریچههای برگشت هدایت شوند. در واقع هواساز در اینجا نه تنها به عنوان یک تامینکننده هوای مطبوع، بلکه به عنوان یک سیستم محافظتی فعال عمل میکند که از سرمایههای معنوی و تکنولوژیک شرکت در برابر عوامل مخرب محیطی پاسداری مینماید.
با توجه به رشد روزافزون صنایع الکترونیک در منطقه و نیاز به بومیسازی تجهیزات با کیفیت بینالمللی، شرکتهای داخلی نیز گامهای بزرگی در این مسیر برداشتهاند تا نیازهای مهندسی این مرز و بوم را مرتفع سازند. در این میان، مجموعه تهویه آسمان با تکیه بر دانش فنی متخصصان ایرانی و بهرهگیری از استانداردهای روز جهان، سالهاست که در زمینه طراحی و ساخت انواع تجهیزات تهویه مطبوع از جمله فن کویل سقفی توکار، چیلرها و هواسازهای پیشرفته صنعتی فعالیت مستمر دارد. این شرکت با درک حساسیتهای خاص صنایعی نظیر الکترونیک و داروسازی، محصولاتی را به بازار عرضه میکند که قابلیت رقابت با نمونههای خارجی را داشته و میتوانند شرایط دقیق دمایی و فیلتراسیون مورد نیاز در اتاقهای تمیز را با پایداری بالا فراهم آورند. تجربه طولانیمدت تهویه آسمان در اجرای پروژههای متعدد، تضمینکننده این است که زیرساختهای حساس صنعتی کشور با اطمینان کامل به کار خود ادامه داده و از پشتیبانی فنی و خدمات پس از فروش مطمئن در داخل کشور بهرهمند شوند.
